Βυζαντινή Ιστορία II (1081-1453)

Χατζηαντωνίου Ελισσάβετ

Περιγραφή

 

Εξετάζονται τα πολιτικά και στρατιωτικά γεγονότα, οι σημαντικές εκκλησιαστικές και θρησκευτικές έριδες με πολιτικές συνέπειες ή διαστάσεις, η πολιτική ιδεολογία και σκέψη, οι οικονομικο-κοινωνικές δομές και οι διοικητικοί θεσμοί. Το μάθημα περιλαμβάνει επίσης παρουσίαση των βασικών πηγών και ενδεικτικής βιβλιογραφίας. Στόχος του μαθήματος είναι η γνώση, η κατανόηση, η ανάλυση και η αποτίμηση της πολιτικο-στρατιωτικής κατάστασης της ύστερης βυζαντινής περιόδου, των κοινωνικο-πολιτικών φαινομένων και των παραγόντων που οδήγησαν σταδιακά στην αποδυνάμωση της αυτοκρατορίας και στην οριστική κατάλυσή της.

 

 

Κωδικός: OCRS408
Κατηγορία: Ιστορίας και Αρχαιολογίας » Προπτυχιακό
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα
CC - Αναφορά - Μη Εμπορική Χρήση - Όχι Παράγωγα Έργα

Θεματικές Ενότητες

Σύντομη παρουσίαση των επιτευγμάτων κατά την περίοδο της λεγόμενης «βυζαντινής εποποιίας» ― Παρουσίαση και ανάλυση των χαρακτηριστικών της περιόδου των επιγόνων του Βασιλείου Β΄  ― Η εγκαθίδρυση της δυναστείας των Κομνηνών και η σημασία της για τη σταθερότητα και την ανόρθωση του κράτους – Παρουσίαση των χαρακτηριστικών της περιόδου των Κομνηνών και των Αγγέλων, ανάλυση των στοιχείων διαφοροποίησης από την προηγούμενη φάση ― Υπό ποια έννοια η αυτοκρατορία εισάγεται στη λεγόμενη Ύστερη Βυζαντινή Περίοδο ― Παρουσίαση βασικών πηγών και βοηθημάτων για την περίοδο 1081-1204.

 

Λέξεις Κλειδιά: επίγονοι Βασιλείου Β΄, Μακεδονική δυναστεία, Δούκες, πολιτική αστάθεια, ειρηνικός εφησυχασμός, αποδυνάμωση στρατεύματος, εδαφικές απώλειες, δημοσιονομική κρίση, μάχη Ματζικέρτ, Κομνηνοί, περίοδος ανόρθωσης, μεταρρυθμίσεις, Άγγελοι, κεντρόφυγες τάσεις.

Εισαγωγική αναφορά στους εξωτερικούς εχθρούς της αυτοκρατορίας στις ανατολικές και ευρωπαϊκές επαρχίες στα χρόνια των Κομνηνών (1081-1185) και των Αγγέλων (1185-1204) ― Αρχικά παρουσιάζονται τα πολιτικο-στρατιωτικά γεγονότα στη Μικρά Ασία: οι σχέσεις ανάμεσα σε Βυζάντιο και Σελτζούκους, Ντανισμεντίδες/Δανισμενδίτες, εμιράτο Σμύρνης, κράτος Ρουπενιδών/Μικράς ή Κιλικικής Αρμενίας – Ενδεικτική δευτερεύουσα βιβλιογραφία.

 

Λέξεις Κλειδιά: Μικρά Ασία, Σελτζούκοι, σουλτανάτο Νίκαιας, Ικόνιο, Ντανισμεντίδες/Δανισμενδίτες, Τζαχάς, Ρουπενίδες, Κιλικική ή Μικρά Αρμενία, α΄ σταυροφορία, ανακτήσεις εδαφών.

Οι Βυζαντινο-νορμανδικές σχέσεις μετά την απώλεια της βυζαντινής Κάτω Ιταλίας ― Οι τρεις πρώτες σταυροφορίες και οι άμεσες και έμμεσες συνέπειές τους για το Βυζάντιο ― Ενδεικτική δευτερεύουσα βιβλιογραφία.

 

Λέξεις Κλειδιά: Νορμανδοί, Κάτω Ιταλία, Απουλία, Καλαβρία, Σικελία, Ροβέρτος Γυισκάρδος, Βοημούνδος, συνθήκη Δεάβολης, perfidia Graecorum, αυτοκρατορικός τίτλος, Κορράδος Γ΄ Staufer, Φρειδερίκος Βαρβαρόσσα, σταυροφόροι, ηγεμονία Αντιοχείας, βασίλειο Ιερουσαλήμ, κομητεία Εδέσσης, κομητεία Τρίπολης, Κύπρος.

Η υπονόμευση της βυζαντινής κυριαρχίας στη Βαλκανική: η απειλή των Πετσενέγγων, η ουγγροβυζαντινή αντιπαλότητα , η ανεξαρτητοποίηση των Σέρβων, η ανασύσταση του βουλγαρικού κράτους ― Ενδεικτική δευτερεύουσα βιβλιογραφία.

 

Λέξεις Κλειδιά: Βαλκανική, Πετσενέγγοι/Πετσενέγοι/Πατζινάκοι, Σέρβοι, Βούλγαροι, Ούγγροι, Αδριατική.

Οργάνωση της κεντρικής και επαρχιακής διοίκησης κατά τον 11ο αι. και μεταρρυθμίσεις επί Κομνηνών, αποτελεσματικότητα και ανεπάρκειες ― Εξελίξεις στη στρατιωτική οργάνωση και στο σύστημα στρατολόγησης – Τα δικαστήρια της πρωτεύουσας και των επαρχιών, το αυτοκρατορικό ενδιαφέρον για την αποτελεσματικότητα του δικαιοδοτικού συστήματος ― Ενδεικτική βιβλιογραφία (πηγές - βοηθήματα).

 

Λέξεις Κλειδιά: σέκρετα, λογοθέτης των σεκρέτων, μέγας λογαριαστής, σεβαστός, σεβαστοκράτορας, δεσπότης, παρακμή θεματικού θεσμού, μέγας δομέστικος, μέγας δουξ, πρόνοια.

Η δημοσιονομική κρίση του β΄ μισού του 11ου αι. και η προσπάθεια ανόρθωσης των δημοσιονομικών επί Αλεξίου Α΄ Κομνηνού (νομισματική και φορολογική μεταρρύθμιση) ― Ο οικονομικός βίος των Βυζαντινών: αγροτική οικονομία (παράγοντες και φάσεις ανάπτυξης της αγροτικής οικονομίας, κέντρα παραγωγής, κατηγορίες μικρής, μεσαίας και μεγάλης γαιοκτησίας, στάδια ανάπτυξης της μεγάλης γαιοκτησίας, τρόπος εκμετάλλευσης της μεγάλης έγγειας ιδιοκτησίας, νομική και οικονομική θέση των παροίκων) – το βυζαντινό εμπόριο (φάσεις και αιτίες ανάπτυξης εμπορίου, σημαντικά εμπορικά και βιοτεχνικά κέντρα του Βυζαντίου) – Η βυζαντινή οικονομική σκέψη ― Ενδεικτική δευτερεύουσα βιβλιογραφία.

 

Λέξεις Κλειδιά: υπέρπυρον, Νέα Λογαρική, χωρίον, προάστειον, εξκουσσεία, προτίμησις, δυνατοί, πάροικοι, κομμέρκιον, εμπορικά κέντρα Βυζαντίου, στρατιωτική αριστοκρατία, πολιτική αριστοκρατία, όμαιμον.

Τα γεγονότα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους σταυροφόρους της Δ΄ Σταυροφορίας και οι πολυεπίπεδες (πολιτικές – εκκλησιαστικές - ιδεολογικές) συνέπειες και εξελίξεις: Η ίδρυση της λατινικής αυτοκρατορίας της Κωνσταντινούπολης και των υποτελών φεουδαρχικών κρατών, η ίδρυση λατινικού πατριαρχείου ― Η ίδρυση των ελληνικών κρατών Νίκαιας και Ηπείρου και ο αγώνας για την αποκατάσταση της βυζαντινής αυτοκρατορίας ― Ο μετασχηματισμός του κράτους της Ηπείρου σε αυτοκρατορία της Θεσσαλονίκης ― Η ιδεολογικο-πολιτική σύγκρουση των αυτοκρατοριών Νίκαιας και Θεσσαλονίκης – Ενδεικτική βιβλιογραφία (πηγές - βοηθήματα).

 

Λέξεις Κλειδιά: άλωση Κωνσταντινούπολης, Δ΄ σταυροφορία, αυτοκρατορία Νίκαιας, κράτος Ηπείρου, αυτοκρατορία Θεσσαλονίκης, Λασκαρίδες, Θεόδωρος Δούκας (Άγγελος, Κομνηνός), μάχη Κολοκοτινίτζας, μάχη Πελαγονίας.

Τα γενικά χαρακτηριστικά της παλαιολόγειαςπεριόδου ― Παρουσίαση βασικών πηγών και βοηθημάτων για την περίοδο ― Σημαντικά γεγονότα που αφορούν στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική κατάσταση της αυτοκρατορίας επί Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγου:  η εγκαθίδρυση της παλαιολόγειας δυναστείας, το σχίσμα των Αρσενιατών και οι πολιτικές του διαστάσεις (1265-1310), η ένωση των Εκκλησιών το 1274 (Σύνοδος της Λυών) και η σύγκρουση των ενωτικών και ανθενωτικών (1274-1283) ― Ενδεικτική ειδική βιβλιογραφία (πηγές - βοηθήματα).

 

Λέξεις Κλειδιά: Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγος, Παλαιολόγοι, δυναστικές έριδες, εκκλησιαστικές έριδες, πολυμέτωπος αγώνας, αποδυνάμωση, εδαφικές απώλειες, κεντρόφυγες τάσεις, σχίσμα Αρσενιατών, Σύνοδος Λυών, ενωτική πολιτική, Κάρολος Ανδεγαυός / Κάρολος ντ’Ανζού, Σικελικός Εσπερινός.

Η κατάσταση του Βυζαντίου στο εσωτερικό και σε διεθνές πλαίσιο κατά τη βασιλεία του Ανδρονίκου Β΄ Παλαιολόγου ― Ο εμφύλιος πόλεμος των Ανδρονίκων Παλαιολόγων (πρόσωπα, αίτια, γεγονότα, συνέπειες) ― Η βασιλεία του Ανδρονίκου Γ΄ Παλαιολόγου (μεταρρυθμιστικά μέτρα, εξωτερική πολιτική) ― Ενδεικτική βιβλιογραφία (πηγές - βοηθήματα).

 

Λέξεις Κλειδιά: Οθωμανοί, Βενετοί, τουρκικά εμιράτα, Γενουάτες, δεσποτάτο Μυστρά, δεσποτάτο Ηπείρου, κράτος Θεσσαλίας, κοινωνική κρίση, οικονομική κρίση, κεφαλή / κεφαλατικεύων, εμφύλιος Ανδρονίκων Παλαιολόγων.

Οι πολιτικο-στρατιωτικές, κοινωνικές και θρησκευτικές έριδες στα μέσα του 14ου αι.: Οι εμφύλιοι πόλεμοι των ετών 1341-1354, οι πολιτικές και κοινωνικές διαστάσεις και συνέπειες, το κίνημα των Ζηλωτών στη Θεσσαλονίκη (1342-1349/50), η ησυχαστική έριδα και η σχέση της με τα πολιτικά γεγονότα της περιόδου ― Ενδεικτική βιβλιογραφία (πηγές - βοηθήματα).

 

Λέξεις Κλειδιά: Καντακουζηνός, Αντιβασιλεία, Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος, εμφύλιος, Ζηλωτές, ησυχασμός, Στέφανος Δουσάν.

Η οθωμανική απειλή επί βασιλείας Ιωάννη Ε΄ Παλαιολόγου και οι προσπάθειες αποσόβησής της ― Οι ενδοδυναστικές εμφύλιες διαμάχες ― Η πολιτική του Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγου (1391-1425) για την αντιμετώπιση των Οθωμανών ― Η ενωτική πολιτική του Ιωάννη Η΄ Παλαιολόγου (1425-1448): η σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας (1438-39) ― Η κατάλυση της αυτοκρατορίας (1453) ― Ενδεικτική δευτερεύουσα βιβλιογραφία.

 

Λέξεις Κλειδιά: Ιωάννης Ε΄ Παλαιολόγος, Οθωμανοί, οθωμανικές κατακτήσεις, ενδοδυναστικές έριδες, Μανουήλ Β΄ Παλαιολόγος, μάχη Άγκυρας, Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος, Φερράρα-Φλωρεντία, ενωτική πολιτική.

Οι κοινωνικές ομάδες κατά την παλαιολόγεια περίοδο και η κοινωνική κρίση ιδίως κατά τους 14ο-15ο αι. ― Οι εξελίξεις στην αυτοκρατορική ιδεολογία και την πολιτική σκέψη, η αποδυνάμωση της κεντρικής εξουσίας και η διάσπαση της κρατικής συνοχής τον 14ο και 15ο αι. ― Η πολιτισμική και πολιτική ταυτότητα των Βυζαντινών κατά την ύστερη βυζαντινή περίοδο ― Ενδεικτική δευτερεύουσα βιβλιογραφία.

 

Λέξεις Κλειδιά: κοινωνική κρίση, δημογραφική πτώση, αποδυνάμωση κεντρικής εξουσίας, διάσπαση κρατικής συνοχής, κάτοπτρα ηγεμόνος, ρωμαϊκότητα, ελληνικότητα, ορθοδοξία.

Ανοικτό Ακαδ. Μάθημα

Ανοικτά Ακαδημαϊκά Μαθήματα
Επίπεδο: A-

Αρ. Επισκέψεων :  16352
Αρ. Προβολών :  53340

Ημερολόγιο

Ανακοινώσεις

  • - Δεν υπάρχουν ανακοινώσεις -